Mẹ Và Con

LTS: Theo lời mời của bổn báo chủ nhiệm trong số báo kỷ niệm "Ngày Của Mẹ" nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng vừa gửi cho bổn báo truyện ngắn dưới đây. Theo nhà văn, ông viết truyện này năm 1960 và cho xuất bản thành sách năm 1962 tại Saigon (Tập truyện NỔI LỬA, Nhà Xuất bản Sùng Chính Viện). Tập truyện đã bị CS tịch thu từ ngày tác giả bị bắt đi tù sau 30 tháng tư năm 1975 và có "triển lãm" trong "Nhà bảo tàng tội ác Mỹ Ngụy"ở Saigon. Nay một độc giả vì quý mến tác giả đã gửi tặng tập truyện mà ông cố công giữ gìn mấy chục năm. Nhận thấy truyện ngắn này tới nay vẫn còn nguyên giá trị về văn chương, nhất là về mặt nhân bản, bổn báo xin đăng tải nguyên văn dưới đây để bạn đọc thưởng thức một bài văn đã trải qua ngót 50 năm "nổi trôi theo vận nuớc"vẵn còn lôi cuốn hấp dẫn người đọc.

1

Chị Bẩy cằm đuôi con cá nhắc lên hỏi: "Bao tiền vậy mầy". Cái Thơm nheo đôi mắt ti hí, cười: "Đố chị biết đấy". "Mười lăm đồng là cùng!". Cái Thơm giằng con cá, vứt mạnh xuống rổ: "Cha! Mười lăm đồng có ăn vẩy cá!".
Cô Ngọc, cô Huyền, bà Tư và má Diêu cùng cất tiếng cười. Chị Bẩy hơi đỏ mặt: "Thế mầy biểu bao nhiêu?". Giọng cái Thơm buông thõng có vẻ tự đắc: "Hai mươi ba đồng!". Chị Bẩy nhổ bọt đánh toẹt một cái: "Xí, con cá chết thối này mà hai mươi ba đồng! Thôi đi mẹ! Mẹ lại ăn không của chủ tám đồng chớ gì!" Cái Thơm gân mặt lên cãi: "Tôi cá với chị này? Nếu không phải vậy tôi mất cho chị hai chục, mà đúng chị mất gì cho tôi?". Chị Bẩy cười hèng hẹc: "Tao mất thằng Tư Liếng cho mầy!"`. Cả bằng ấy người ôm bụng cười ngặt nghẽo. Cái Gái thẹn thùng cúi mặt. Tư Liếng là người tình của nó. Tối nào anh chàng này cũng mò mẫm lẻn vào bếp tình tự với cái Thơm. Mới đầu, câu chuyện tình của hai đứa không một ai biết cả, vì mỗi tối trước khi tắt đèn đi ngủ Cái Thơm đã khôn khéo nhốt con chó Berger của chủ vào cái cũi phía sau nhà bếp. Tới một buổi tối, ông bà chủ của cái Thơm đi xem chiếu bóng về, lúc ấy vào khoảng mười hai giờ, có lẽ đói bụng nên bà chủ tự động xuống bếp lục đồ ăn. Khi ánh đèn điện loé sáng thì bà này ngạc nhiên thấy chiếc ghế bố của cái Thơm nằm có chăn phủ tùm lum. Trời nóng nực như vậy mà đắp chăn thì thật là một điều lạ. Bà chủ tưởng cái Thơm đau cất tiếng gọi mãi mới thấy nó khẽ cựa mình ú ớ thưa. Bà đưa tay vén màn. Bỗng tay bà rụt lại và cất tiếng kêu. Cái Thơm ngồi vùng dậy, bối rối. Bên cạnh nó, gã đàn ông trần truồng nằm sấp, hai tay bưng lấy mặt.

Ở trong khu nhà này, cả chủ lẫn người thuê đều dùng chung một cái bếp nên sự nhận tin cũng như phát tin rất nhanh chóng. Nên chẳng mấy chốc câu chuyện "trùm chăn" (được loan truyền đến tai khắp mọi người chung quanh. Riêng chị Bẩy khoái câu chuyện này nhất. Xưa nay chị vẫn ghét cái Thơm không phải vì nó ăn ở xấu. So về nhan sắc chị đẹp hơn nó nhiều. Da chị trắng, mặt mũi chị đều đặn hồng hào, đương ở độ mặn mà xuân sắc. Còn cái Thơm thì mặt bé choắt như hai ngón tay chéo, rỗ chằng rỗ chịt, thân hình gầy như con mắm khô. Chị chỉ thua nó có một nước: chân trái chị bị hơi thọt nên bước đi khập khiễng, bước thấp bước cao. Thế mà nó có bao nhiêu là kép, hết thằng này đến thằng khác. Còn chị? Chị oán cái chân trái rồi chị oán luôn cả bố mẹ chị đã sinh ra chị với cái chân trái bị thọt! Vì nó mà tới hôm nay chẳng có ma nào thèm nhòm ngó đến chị! Và oán cái chân bao nhiêu chị càng tức cái Thơm bấy nhiêu, nên hễ có dịp là chị chọc tức nó cho bõ ghét.

2

Cứ ngày nào cũng vậy, vào khoảng 9 giờ sáng là trong căn bếp có đủ mặt: chị Bẩy, người làm cho gia đình chủ nhà. Bà Tư ở cho một gia đình tư chức. Má Diêu, người làm của một ông bà "không ai biết họ mần chi, chỉ thấy ngày hai buổi đi, tới bữa về ăn" (Cô Ngọc, ca sĩ chưa nổi danh, hát trong các hộp đêm có bà mẹ già đêm nào cũng đưa đi đón về. Sau chót là cô Huyền, vũ nữ. Tuy hai người này ăn cơm tiệm nhưng sáng nào cũng xuống bếp ngồi chơi tán gẫu. Chỗ bếp này là nơi tập trung đủ cả già trẻ người Bắc kẻ Nam.
Họ vừa làm thức ăn nấu nướng vừa nói chuyện đời. Tất cả mọi chuyện riêng tư của chủ đều được những người làm này kể cho nhau nghe một cách lý thú. Má Diêu kêu chủ mình làm được ít tiền nên cứ đến cuối tháng phải đi mua đồ chịu ở ngoài tiệm các chú. Và mấy tháng rồi chưa trả tiền công cho má để má may mấy cái áo mới mặc cho sướng đời. Cái Thơm khoe bà chủ ghen với nó. Cứ thấy ông chồng đứng gần nó là la lên rầm trời. Mấy lần nó giận bà chủ, cố tình nấu cơm sống mà ông chủ ăn vẫn cứ khen ngon. Còn chị Bẩy luôn kể xấu chủ nhà là giầu có như vậy mà bần tiện, keo kiệt. Vợ chồng cứ ba ngày đánh nhau một trận nhỏ, năm ngày đánh nhau một trận lớn. Chỉ khổ chị phải dọn dẹp bát dĩa bị ném vỡ. Nhiều lần chị xin thôi mà bà chủ không chịu. Cô Huyền khoe chuyện bắt ghen của vợ một gã mê cô. Nói mãi rồi cũng hết chuyện, nên bọn này ngày nào cũng chung nhau tiền mua một tờ "nhựt chình" thuộc loại lá cải chuyên đăng những chuyện đánh ghen, cướp giựt, án mạng ly kỳ về đọc. Cô Huyền là người "hay chữ" nên phụ trách mục đọc báo được miễn góp tiền mua báo. Nghe xong một mẩu tin có vẻ gay cấn lâm ly bi đát, họ thi nhau bình luận rồi ôm bụng cười. Vì các chủ nhà trong giờ làm việc đều đi vắng cả nên bọn họ hoàn toàn tự do bình luận.
Khi câu chuyện cá mắc rẻ vừa kết thúc họ chuyển sang câu chuyện khác. Chuyện một người đàn bà mới dọn tới ở hôm qua. Chị ta ở căn thứ năm, tức căn chót trong dẫy. Chủ nhà vốn là người tính toán giỏi nên đã xây liền một dẫy nhà chia thành năm căn, rồi ngăn vách từng căn cho thuê, vừa đỡ tốn tiền xây cất lại rất tiện trong việc kiểm soát người thuê.
Mở đầu, cô Ngọc nói: "Trông con mẻ còn duyên đấy chớ". Chị Bẩy cướp lời: "Sáu con rồi đấy bà nội ơi!". Cô Huyền phân vân: "Còn anh chồng sao không thấy mặt". "Theo lời con mẻ nói với bà chủ tôi thì chồng đi mần xa, mấy tháng mới về một lần". Chị Bẩy nói.
Mọi người đang chuyện trò, một thằng nhỏ độ bốn năm tuổi chạy xộc vào cầu tiêu cạnh bếp. Lát sau nó ra, cái Thơm nắm tay nó kéo lại, hỏi: "Má mày đâu?". "Đi mần". "Róc!". "Thiệt mà!". Cô Huyền nhìn sát vào tận mặt thằng nhỏ rồi kêu lên "Tây lai! Tôi cam đoan thằng này là Tây lai!". Mọi con mắt chăm chú nhìn thằng nhỏ. Mái tóc nó hung vàng, đôi mắt hơi xanh mầu xanh biếc, hàng lông mi dài cong, cái mũi cao, cằm nhọn. "Ừ, con Tây thiệt!". Cô Ngọc nói tiếp: "Ba mày đâu?". Thằng nhỏ giằng tay khỏi cái Thơm nói: "Má tui biểu ba tui đi mần ở xa". Nói xong nó ù chạy ra cái sân nhỏ trước cửa nhà đùa nghịch với mấy anh em nó. Mọi con mắt lại đổ dồn về phía mấy đứa trẻ. Chị Bẩy chỉ một con nhỏ tóc đuôi gà: "Các người nhìn xem con nhỏ kia có phải con Chà Và không? Mắt trắng dã môi thâm sì". Mọi người cùng thốt: "O.ư……...ầâu.." "Thế là thế nào?. Hết con Tây lại đến con Chà Và.Chằng lẽ con mẻ là.."
Cái Thơm nói tới đây thì ngừng lại. Người đàn bà mà họ vừa bàn tán đang bước lại phía họ. Chị ta khoảng băm nhăm, băm sáu tuổi, mặt trái xoan đánh đầy phấn trắng, môi đỏ chót, đầu phi dê quăn tít. Dáng người thon nhỏ nhanh nhẹn. Trên tay chị ta cầm một cái gói bọc giấy, mấy đứa nhỏ con chị ta chạy theo sau. Chị ta khẽ nhếch môi chào mấy người.
"Gói chi mà bự vậy bà Năm?". Chị Bẩy hỏi. "Thịt heo quay chị Bẩy à!". Sau khi trút thịt vào đĩa xong, người đàn bà vừa mắng lũ con xúm xít đòi ăn vừa bước về phòng mình. "Từ bữa hổm tới giờ tui đều thấy con mẻ mua bánh mì về ăn với thịt heo quay thay cơm he!".Má Diêu nói. "Chắc chưa dọn được nồi niêu xoong chảo bát dĩa tới chớ gì!" Cô Ngọc nói như hỏi. Cái Thơm ngừng tay quạt than nhóm lò cười hi hi:"' Hổng phải dzậy đâu, (nó bắt chước giọng Nam) tôi nghi lắm. Rồi các chị khắc biết".

3

"Con mẻ cả ngày hôm nay không thấy mò ra khỏi cửa. Đến bữa ăn cũng không mua bánh mì như mọi khi, mấy đứa nhỏ la quá trời!. "Chắc bệnh!". "Đâu có! Nếu bệnh thì sai mấy đứa nhỏ đi mua hông được sao? Mọi khi tôi vẫn thấy con mẻ sai con đi kia mà!".
"Tối qua tôi thấy một người đàn ông đưa mụ ta về tới tận đầu ngõ".
"Mụ làm gì mà tới tối mới đi vậy? Cái mặt ấy nhất định không phải đi làm ở "ba".
"Đến 3, 4 tháng rồi vẫn chưa thấy thằng chồng về!".
"Người chi mà hổng thấy họ hàng bạn bè tới thăm nom!".
"Hay.".
"Sao"?
"Làm lính kín!"
"Bậy!"
"Vậy chớ sống bằng chi, một nách sáu đứa con thơ!".
"Hay buôn lậu!
"Bậy nốt!"
"Coi bộ thế mà bí mật dữ a!"

4

"Tôi cá với chị năm chục ăn một trăm"
"Cá chi"?
"Mụ ta có bầu".
"Dóc tổ!"
"Thì cá đi"
"Thiệt nghe! Mầy mà hông đưa tao một trăm tao uýnh thấy bà nội mầy!"
Sau khi chị Bẩy và cái Thơm cam kết trước mặt mọi người xong, kẻ ngưng thái thịt người ngừng nhặt rau cả hai cùng bước tới căn phòng người đàn bà có sáu đứa con. Được một lát cái Thơm về trước với vẻ mặt hí hửng, huyên thuyên nói:"Tôi được năm chục rồi a! Tôi sẽ khao má Diêu này, cô Ngọc này một chầu coi hát cải lương có kép Hùng Cường ca ở rạp Nguyễn Văn Hảo ha! Vãn hát ta đi ăn hủ tiếu Nam Vang."
Chị Bẩy nét mặt rầu rĩ. Chị nói qua tiếng thở dài thườn thượt:"Thế là mất toi năm chục bac..Gận nửa tháng lương chớ bộ…! Nghe chị Bẩy nói, mắt mọi người mới đảo lên, giờ họ mới chịu tin người đàn bà kia có bầu thật.
"Chồng đi vắng mà có chửa"
"Con đứa lai Tây, đứa lai Chà Và"
"Chỉ đi mần ban đêm, ngày ngủ"
Bao nhiêu câu hỏi nổi lên dồn dập và không có ai trả lời.

5

Hai giờ đêm cô Huyền đi "nhẩy" ở tiệm khiêu vũ về, vừa thay quần áo xong thì chị Bẩy gõ khẽ cửa rồi bước vào. Chị lấy tay dụi mắt xoa hết cơn buồn ngủ và chói vì ánh đèn điện.
"Gì thế chị Bẩy"
"Cô Huyền!" Giọng chị thầm thì có vẻ quan trọng khiến cô Huyền bước lại bên cạnh, chăm chú nhìn và nghe chị Bẩy nói. "Con mẻ mần nghề điếm cô Huyền à!" "Thiệt sao"?. "Phải. Con mẻ chẳng có chồng đâu. Tui gặp một người bà con xóm con mẻ ở cũ nói cho biết. Vì chỗ ấy người ta đuổi, con mẻ mới dọn lên đây".
Cô Huyền thừ mặt ra nghĩ ngợi.
"Thôi cô đi ngủ đi, mai tui thưa với bà chủ tống khứ con mẻ đi cho khỏi mang tai tiếng khu nhà mình!"

6

Người đàn bà mặt tái hẳn đi vì giận dữ, từng thớ thịt trên mặt rung lên giật giật. Đôi mắt chị ta trợn ngược, đảo quanh loang loáng nhiều lòng trắng. Đôi môi chị ta chẩu dài ra. Nước bọt phì trắng cả hai bên mép. Hai tay chị xỉa xói vào khoảng không, hai chân chị bước qua lại nơi ngưỡng cửa, lúc thụt vào trong nhà, khi thò ra ngoài. Mồm chị không ngớt tiếng sa sả: "Chúng mày tưởng làm xấu được tao để kiếm cớ tống cổ mẹ con tao đi nơi khác thì chúng mày thích lắm phải không? Ừ, tao làm cái nghề xấu xa nhất đấy! Tao không có chồng mà đẻ sáu đứa con đấy! Tao lấy Tây lấy Tầu rồi lấy Chà Và đấy! Vì không có ai nuôi tao phải đi làm cái nghề hèn hạ này để kiếm tiền nuôi sáu con tao đấy! Chúng mày có chồng chúng mày được nhờ. Tao không có chồng tao phải đi kiếm ngoài. Tao cũng là đàn bà như chúng mày nên tao cũng cần đàn ông như chúng mày! Tao biết tao làm việc xấu nhưng xấu mặt tao chứ đâu có xấu tới mặt chúng mày! Việc gì chúng mày cứ nhẩy chồm chồm vào đời tư, vào công ăn việc làm của tao! Tuy vậy tao cũng còn hơn chán vạn đứa khác kia kìa! Tao có bầu, tao can đảm, tao chịu đựng để tới ngày sinh tháng đẻ rồi nuôi nó, chứ không như cái hạng ngủ với trai có bầu ba tháng rồi phá".
Cô Huyền đang ngồi với bọn người dưới bếp nghe, bỗng đứng lên, chạy nhanh về phòng mình đóng kín cửa lại và ôm mặt nằm vật xuống giường khóc rưng rức.
Tiếng người đàn bà vẫn tiếp: "Tao có xấu tao cũng không mang con gái tao đi làm tiền thiên hạ. Gái chửa hoang có một con rồi mà vẫn làm ra cái điều gái tơ hơ hớ, con nhà gia giáo khuê các, con đi hát đâu mẹ kèm theo đấy!"
Cô Ngọc mặt đỏ tía tai cúi gầm xuống. Hai bàn tay cô bóp nát cả bó rau muống. Còn bà mẹ cô mặt tím ngắt, hai hàm răng bà nghiến vào nhau ken két.
"Tại sao chúng mày không nói chuyện mình mà cứ đi bàn tán chuyện nguơi. Tại sao chúng mày..".
Người đàn bà nói mãi, nói mãi tới lúc mỏi miệng và hết lời mới ngừng. Chị ta sau khi đảo mắt nhìn nhanh về phía bếp, mới bước vào phòng và đóng cửa đánh rầm một cái. Lũ trẻ con chị ta từ nãy sợ hãi, mỗi đứa đứng nép vào một góc tường trong phòng, ruồi bu mép chúng cũng không dám quơ tay đuổi. Khi thấy mẹ ngừng nói mấy đứa nhỏ nhất mới dám chạy lại bên mẹ và sụt sịt khóc. Nửa giờ sau vẫn thấy cửa nhà chị ta đóng kín mít. Bỗng có tiếng ré thất thanh của đứa nhỏ nhất nổi lên. Cái Thơm không kìm được tò mò bước lại ghé mắt nhòm qua khe cửa. Chợt mồm nó há hốc: trong phòng người đàn bà đang túm tóc đứa con hai tuổi và đánh, tát, cào, cấu túi bụi lên mặt mũi, thân mình nó. Đứa nhỏ giẫy đành đạch thét rú. Máu đỏ mồm nó chẩy ra. Người đàn bà không nương tay một chút nào. Mỗi cái tát giáng vào mặt đứa nhỏ chị ta lại rít lên: "Trời ơi, tao khổ vì mày con ơi là con ơi!". Rồi như điên cuồng chị ta chạy khắp phòng lùng kiếm một vật gì. Và khi lôi được một thanh gỗ ở gầm giường ra, chị ta sấn sổ tiến lại trước mặt đứa nhỏ. Mắt quắc lên, hai hàm răng nghiến chặt lại, chị ta đưa tất cả sức lực giơ thanh gỗ lên cao. Cái Thơm đưa tay bịt miệng lại để tránh một tiếng kêu khủng khiếp. Chỉ một cái bổ mạnh xuống đứa nhỏ phải vỡ đầu hay gẫy xương. Nhưng không.. đôi mắt người đàn bà chợt dịu lại và nhìn vào cái kẽ mép có hàng máu đỏ chẩy của đứa nhỏ. Rồi chị ta vứt mạnh thanh gỗ xuống đất, bước lại giường ngồi, đưa hai bàn tay xương xẩu gầy guộc nhiều gân xanh, ôm mặt khóc nức nở. Đứa nhỏ thấy mẹ khóc, nó ngưng khóc trố mắt nhìn. Những đứa kia cũng vậy. Sau hết đứa nhỏ đứng lên mon men lại đứng cạnh mẹ nó.
Lâu lắm người đàn bà mới ngửng mặt lên nhìn đứa con nhỏ rồi lần lượt nhìn những đứa kia. Thốt nhiên chị ta ngưng khóc, quệt nước mắt xong đưa hai tay ghì chặt đứa nhỏ vào lòng. Chị nói như rên rỉ: "Con ơi, mẹ thương các con biết chừng nào! Mẹ đau xót các con biết chừng nào! Bây giờ giận đời đánh chết con rồi thì mẹ sống với ai đây! Loài người độc ác, bất nhân, tàn nhẫn, xấu xa lắm".
Cái Thơm bước vội về bếp, đôi tròng mắt nó đỏ hoe. Mọi người xúm lại hỏi. Nó chỉ lắc đầu và trả lời bằng hai hàng nước mắt tuôn chảy trên má!